Een conferentie die je als designer uitdaagt om je kijk op de werkelijkheid te veranderen. Klinkt spannend, maar maken ze het waar? Heb je er iets aan voor je dagelijks werk?

Dat is niet alleen de vraag van deelnemers, maar ook van Harry Starren die de door ontwerpbureau Fabrique georganiseerde creatieve conferentie Brique leidt. “Je weet zelf soms niet waar het allemaal toe leidt wat je samen hebt bedacht”, zegt hij halverwege de dag. Maar de deelnemers weten er dan desgevraagd wel raad mee. Ze genieten van de sprekers die vol overgave hun eigen onzekere weg volgen en daarvan de verrassende resultaten laten zien.

Onbekende wegen

Het begint met filmregisseur en ontwerper Rogier Wieland die stap voor stap laat zien hoe hij met vrienden, collega’s en stagiairs voor zichzelf aan een tijdrovende 3D stop-motion animatie werkt. Rogier presenteert zichzelf als amateur op dit gebied. Hij doet het omdat hij ervan geniet, omdat hij wil uitvinden hoe je techniek kunt ontwikkelen en aanpassen aan je gevoel van schoonheid en de dromen die je hebt.

Rogier Wieland

Filosoof Bas Haring is al even onvermoeibaar bezig onbekende wegen in te slaan door zich af te vragen: Is het waar wat mij wordt verteld, en snap ik wel waar ik mee bezig ben? Regelmatig trekt hij een jaar of meer uit om een antwoord te vinden op vragen waar hij in zijn dagelijks leven mee wordt geconfronteerd. Oké, denkt hij, ik stem op een politieke partij. Maar snap ik wat zij willen? De een bepleit de werking van de vrije markt, de ander wil die markt aan banden leggen. Maar wat is die vrije markt?

Die vraag brengt hoogleraar filosofie Haring ertoe economie te gaan studeren. Vanuit die lekenpositie schrijft hij uiteindelijk het boek Waarom Cola duurder is dan melk?  Het heeft zijn kijk op politieke economie compleet veranderd.

Bas Haring

Ook dataspecialist en psycholoog Jeffre Jackson gaat het om de ‘attitude’, de houding waarmee je in het leven staat. Er is zoveel waar je niets van snapt. Wat doe je daarmee? Je blijven verbazen, is zijn antwoord. Zoals ook zijn 16e eeuwse held Michel de Montaigne zijn verbazing gebruikte om in zijn essays te schrijven over de wereld zoals hij die ervaarde. Je onwetendheid verdwijnt er niet mee, maar je verheldert wel hoe je zelf in het leven staat. Dat is raadsel waar het hem om te doen is.

Jeffre Jackson

Liegende cijfers

Ionica Smeets gelooft wel in een ware en kenbare wereld. Dat is voor haar de wereld van de wiskunde. Probleem is alleen dat de verbeelding van die wereld in taal en cijfers een goed begrip vaak in de weg staat. Dezelfde woorden en cijfers kunnen verschillende werelden op roepen voor verschillende mensen. Als hoogleraar wetenschapscommunicatie ziet zij het als haar taak uit te leggen hoe woorden en cijfers werken, opdat je niet ongewild laat misleiden.

50% meer kans op kanker klinkt griezelig, maar als je weet dat het gaat om een kans van 1 op de miljoen, naar een kans van 1 op 500.00 – wat zou je je dan druk maken? Hier ligt nog een mooie taak voor designers, om te snappen wat cijfers echt vertellen, en dat juist in beeld te brengen. En voor taal geldt: pas op met jargon, dat wordt door mensen buiten een vakgebied altijd misverstaan. Sluit met je taal aan bij de primaire ervaringen van mensen, zoals eten, voortplanten, ontlasten, roddelen, zorgen maken over de dood. Daar heeft iedereen ervaring mee.

Ionica Smeets

Analyse

Zoals in de ochtend van de conferentie de nadruk ligt op de houding waarmee je aankijkt tegen de wereld, gaat het in de middag vooral over de analyse van de middelen waarmee je als designer werkt. Dan is de vraag: tot welke andere vertelvormen kan zo’n analyse leiden? En welke nieuwe werelden roep je daarmee op?

Steye Hallema is componist regisseur en uitvinder en experimenteert met virtual reality (VR) voor VPRO Medialab. Hij vraagt zich af wat voor een medium VR precies is en wat voor een soort verhalen je ermee kunt vertellen. Anders dan bij film gaat het bij VR niet om de opeenvolging van scenes, maar om beleving van de ruimte. De kijker zit echt midden in het verhaal. Daar moet je je door laten leiden bij de keuze de point of view die je voor de gebruiker kiest. Het mooist vindt Steye het als je als VR-verteller probeert de kijker een belevingswereld te tonen. Je kunt bijvoorbeeld een VR-productie maken waarin de kijker zich Donald Trump waant doordat alle andere personages zich direct tot hem – dus tot jou als kijker – richten.

the medium is the message

Ook advocaat intellectueel eigendomsrecht Aernoud Bourdrez schept een nieuwe werkelijkheid voor zijn cliënten en hun opponenten door een scherpe analyse van de middelen waarmee hij werkt. In dit geval de juridische taal. Die draait om conflicten. En bij conflicten gaat het om verwijtbare handelingen. Daar komen een hoop emoties bij kijken. Als je je nu eens op die emoties richt, gaan mensen zich anders gedragen. Geen sommaties en verwijten, maar betrokkenheid en waardering. Respect voor iemands rol en status en onderstreping van zijn of haar autonomie. Mensen komen daardoor in een totale andere wereld terecht en reageren navenant.

Niet sommeren maar waarderen

De derde spreker die het blinde gebruik van het instrumentarium van de vakman uiteenrafelt en opnieuw opbouwt om zo tot andere verhalen te komen, is VPRO-Tegenlicht redacteur Martijn Kieft. Het reguliere nieuws richt zich op conflicten en gebeurtenissen die je makkelijk zichtbaar kunt maken. Maar om nog kleine gebeurtenissen, die mogelijke voorbodes zijn van een nieuwe ontwikkeling, voor het voetlicht te brengen moet je anders zoeken en een nieuwe beeldtaal gebruiken. Bijvoorbeeld door de muisklik te dramatiseren waarmee medewerkers van de Europese Centrale Bank miljarden creëren.

Op zoek naar sporen van de toekomst

Zelfkritiek

Terug naar de attitude. Zelfkritiek in dit geval. Gebruik het om erachter te komen wat voor een wereld je schept met de dingen die je maakt. Architect Kristian Koreman besefte dat hij en zijn partner met hun gelauwerde projecten er ook voor zorgen dat oorspronkelijke bewoners hun wijk moeten verlaten, omdat het er allemaal zo hip en dus duur wordt. Om te zien hoe dat anders kan, trokken ze naar New York en spraken met inwoners over mogelijke bouwprojecten. Dat leidt tot het voorstel voor een gebouw voor alle 16.000 daklozen van New York. Van de maquette wordt een gadget gemaakt, als souvenir voor de stad. Anders dan alle andere gebouwsouvenirs van New York, verwijst dit nu eens niet naar een duur kantoor, hotel, of standbeeld, maar naar een reële mogelijkheid om betaalbaar te bouwen in een moderne wereldstad.

Hoe zelfkritiek je verder brengt

Fotograaf Onno Snoek heeft een eigen manier om mensen in verwarring te brengen en anders te laten kijken. Bij de foto’s van zijn Europaproject leest hij willekeurige teksten. Kijk maar wat waarbij past, houdt hij het publiek voor. Het zorgt in ieder geval voor hilariteit.

Hoe foto's de werkelijkheid ordenen

Kunstenaar en filosoof Koert van Mensvoort sluit deze breinbevende dag af door alles samen te vatten in zijn analyse van de rol van de technologie in onze wereld. In onze tijd zijn techniek en natuur een geworden. Dat ervaar je al als je een dag je smartphone vergeet. Het is alsof je een deel van jezelf thuislaat.

Bedenk de gekste mogelijkheden, zoals vlees dat je op je eigen lichaam laat groeien en later als sieraad aan je geliefde schenkt. Exploreer mogelijkheden. Dan kun je ook beslissen welke ontwikkeling je wel en niet wilt inzetten. Laten we onze mooiste dromen dan ook waarmaken, besluit Koert, niet door terug te gaan naar de natuur – want die bestaat niet, maar door volop de mogelijkheden van de technologie te onderzoeken.

natuur en techniek zijn een

Een nieuw verschiet

De uitdaging om je blik op de werkelijkheid te veranderen, komt er uiteindelijk op neer dat je jezelf de tijd gunt om even achter je oren te krabben, en je af te vragen wat je nu echt wilt laten zien met je ontwerp, wat je ermee wilt bereiken en welke nieuwe mogelijkheden je kunt ontdekken om daar vorm aan te geven. Om vervolgens diep in je onderwerp te duiken, onderzoek te doen, mislukkingen te verdragen, om uiteindelijk – wie weet – de euforie te beleven dat je een nieuwe beeldtaal hebt ontdekt waarmee je de werkelijkheid in een ander daglicht plaatst. Dat vraagt om een nieuwsgierige en onbaatzuchtige houding, om je niet op te stellen als een professional, maar – in de ware zin van het woord – als een amateur, een liefhebber, als iemand die z’n werk doet uit passie voor het werk zelf.

BewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden

Menu